Tả Quân Lê Văn Duyệt Với Vùng Đất Nam Bộ

Tả Quân Lê Văn Duyệt Với Vùng Đất Nam Bộ

Nhân vật lịch sử Tả quân Lê Văn Duyệt (1763–1832) từ lâu đã là một trong những tên tuổi đặc biệt bậc nhất trong lịch sử Việt Nam đầu thế kỷ XIX — người vừa được tôn kính như một “ông” linh thiêng giữa lòng dân Nam bộ, vừa là đề tài nhiều tranh luận trong giới sử học. Cuốn sách Tả quân Lê Văn Duyệt với vùng đất Nam Bộ, do Tạp chí Xưa & Nay tổ chức biên soạn và Nhà xuất bản Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh ấn hành, là kết quả của cuộc tọa đàm khoa học được tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh vào tháng 10 năm 2000, quy tụ nhiều học giả, nhà nghiên cứu sử học, văn hóa, và tôn giáo.

Sách tập hợp gần 30 bài viết của các giáo sư, tiến sĩ, nhà nghiên cứu như Đinh Xuân Lâm, Nguyễn Minh Tường, Vũ Huy Phúc, Nguyễn Phan Quang, Sơn Nam, Võ Văn Kiệt… nhằm đánh giá lại một cách công bằng và toàn diện về công – tội, nhân cách – sự nghiệp của Lê Văn Duyệt. Các bài tham luận đều dựa trên nguồn tư liệu phong phú từ sử triều Nguyễn, các ghi chép của giáo sĩ và sứ thần phương Tây, cùng những truyền thuyết dân gian Nam bộ, tạo nên cái nhìn đa chiều về một con người từng giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng và phát triển vùng đất Gia Định.

Các tác giả thống nhất rằng, trong hai mươi năm làm Tổng trấn Gia Định, Lê Văn Duyệt có công lớn trong việc củng cố chính quyền, phát triển kinh tế, mở rộng giao thương với nước ngoài, chăm lo đời sống dân sinh, giữ gìn kỷ cương phép nước và bảo vệ biên giới phía Nam. Đồng thời, ông cũng là người có tầm nhìn khoan dung với đạo Thiên Chúa và các dân tộc thiểu số, một nhà cầm quyền thanh liêm, gần dân, biết trọng dụng người tài. Tuy vậy, bên cạnh những công trạng to lớn ấy, các nhà nghiên cứu cũng không né tránh việc nhìn nhận những hạn chế lịch sử, như vai trò của ông trong giai đoạn phò Nguyễn Ánh, hay các tranh cãi liên quan đến cuộc khởi nghĩa Lê Văn Khôi sau khi ông mất.

Điều đáng quý là, cuốn sách không chỉ dừng lại ở việc “giải oan” hay “minh oan” cho một nhân vật lịch sử, mà còn giúp người đọc hiểu sâu hơn bản chất phức tạp của thời đại đầu triều Nguyễn, cùng những đặc trưng văn hóa, tín ngưỡng và tâm thức dân gian Nam bộ. Từ đó, Tả quân Lê Văn Duyệt với vùng đất Nam Bộ trở thành một công trình sử học có giá trị tư liệu và nhân văn đặc biệt, góp phần làm sáng rõ hơn chân dung của một con người từng được nhân dân Nam bộ tôn kính gọi bằng hai tiếng thân thương: “Ông Lăng Ông.”